عطا ملك جوينى
433
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
ضعف و قوّت خلفا و ملوك كبار معاصر اينان نيز گاه داراى شبه استقلالى بوده و گاه بكلّى در تحت تبعيّت معاصرين مقتدر خود ميزيستهاند ، و در اواسط قرن سوّم هجرى كه سلسلهء از سادات علوى معروف به « داعيان » در طبرستان و گيلان بر خلفاء بنى عبّاس خروج نموده در آن ولايات سلطنتى مستقلّ تشكيل دادند از جمله ابناء دعوت ايشان و بزرگترين انصار ايشان يكى همين خاندان جستانيان بودهاند كه با جملگى اتباع و اشياع و رعاياى خود از طوايف ديلم و گيل در غالب جنگهاى سادات مزبور با نوّاب خلفا و سامانيان و طاهريان و غيرهم همواره حاضر و ايشانرا در نصرت بر دشمنان معاضد و مظاهر بودهاند ، در هيچيك از كتب تواريخ معموله فصل مستقلّى در خصوص تاريخ اين سلسله به نظر نرسيد و جز پارهء اطّلاعات متفرّقه كه بنحو استطراد و جسته جسته در بعضى از كتب تواريخ و مسالك و ممالك از قبيل تاريخ طبرى و مؤلّفات مسعودى و اصطخرى و ابن حوقل و ياقوت و ابن الأثير و ابن اسفنديار و ظهير الدّين و صالحى در ضمن سوق اخبار خلفا و ساير ملوك معاصر مذكور است در هيچجا هيچ معلومات جامع مفصّلى راجع بسوانح احوال اين طايفه و مبدأ و مآل كار ايشان و عدّهء ملوك ايشان و غير ذلك از تفاصيل راجعه بديشان بدست نميتوان آورد ، بعضى از مستشرقين اروپائى از قبيل يوستى آلمانى ( 1 ) در كتاب « اعلام ايرانى » و واسمر روسى ( 2 ) در مقالهء در مجلّهء « اسلاميكا » و زامباور آلمانى ( 3 ) در كتاب « شجرهء انساب مربوط بتاريخ اسلام » پارهء جداول مختصر كه بالطّبع ناقص و مغلوط است در خصوص اين سلسله از روى مآخذ مذكور در فوق